โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) คืออะไร?
โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) คือ ภาวะที่สมองขาดเลือดไปเลี้ยงเฉียบพลัน ทำให้เซลล์สมองขาดออกซิเจนและสารอาหาร ส่งผลให้สมองเสียหายอย่างรวดเร็ว หากไม่ได้รับการรักษาทันเวลา อาจเกิดความพิการถาวร หรือเสียชีวิตได้ Stroke แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก:

• สมองขาดเลือด (Ischemic Stroke): เกิดจากลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดสมอง (พบมากที่สุดประมาณ 80%)
• หลอดเลือดสมองแตก (Hemorrhagic Stroke): เกิดจากหลอดเลือดในสมองแตก ทำให้เลือดไหลออกในเนื้อสมอง

ทำไมต้องรู้สัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมอง?
เพราะ "เวลา" คือปัจจัยสำคัญในการรักษาโรคหลอดเลือดสมอง หากสังเกตอาการได้เร็ว และเข้ารับการรักษาภายใน 3–4.5 ชั่วโมงหลังเกิดอาการเฉียบพลัน จะเพิ่มโอกาสรอดชีวิตและลดความพิการได้อย่างมาก

สัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมอง: อาการที่ต้องรีบพบแพทย์ทันที
1. หน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว
หากสังเกตว่าหน้าผู้ป่วยเบี้ยวไปข้างใดข้างหนึ่ง โดยเฉพาะเวลายิ้ม หรือยกมุมปากไม่เท่ากัน เป็นสัญญาณของกล้ามเนื้อใบหน้าข้างหนึ่งทำงานผิดปกติ
2. แขนขาอ่อนแรง หรือชาฉับพลัน
อาการอ่อนแรงหรือชาเฉียบพลันที่แขนหรือขาข้างใดข้างหนึ่ง เป็นอาการที่พบบ่อยของโรคหลอดเลือดสมอง โดยมักเกิดด้านเดียวของร่างกาย
3. พูดไม่ชัด พูดไม่ได้ หรือไม่เข้าใจคำพูด
การพูดติดขัด พูดไม่ชัด หรือไม่สามารถเข้าใจสิ่งที่คนอื่นพูด เป็นอาการบ่งชี้ว่าสมองส่วนควบคุมการพูดอาจมีปัญหา
4. ตามัว มองเห็นลดลง หรือมองภาพซ้อน
การสูญเสียการมองเห็นแบบเฉียบพลัน โดยเฉพาะข้างใดข้างหนึ่ง หรือมองเห็นไม่ชัด มักเกิดจากเลือดไปเลี้ยงสมองส่วนนั้นไม่เพียงพอ
5. เดินเซ เวียนหัว ทรงตัวลำบาก
ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการเดินเซเหมือนคนเมา เดินลำบาก หรือเวียนศีรษะเฉียบพลัน ซึ่งเป็นอาการที่อาจมองข้ามได้ง่าย
6. ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน
หากปวดศีรษะแบบทันที ทนไม่ไหว และไม่เคยเป็นมาก่อน โดยเฉพาะในกรณีที่หลอดเลือดในสมองแตก ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันที

ใช้หลัก FAST ตรวจสอบเบื้องต้น
เพื่อช่วยให้จดจำสัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมองได้ง่าย สามารถใช้หลักการจำ “FAST” ได้ดังนี้:
F – Face (หน้า): ให้ผู้ป่วยยิ้ม ดูว่าหน้าเบี้ยวหรือไม่
A – Arms (แขน): ให้ยกแขนสองข้างดูว่าแขนข้างใดข้างหนึ่งตกลงหรือไม่
S – Speech (พูด): ให้พูดประโยคง่าย ๆ ดูว่าพูดไม่ชัดหรือพูดไม่ได้
T – Time (เวลา): หากมีอาการเหล่านี้ รีบโทร 1669 เพื่อพาส่งโรงพยาบาลทันที

กลุ่มเสี่ยงที่ควรเฝ้าระวัง

• ผู้ที่มีอายุ 55 ปีขึ้นไป
• ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง
• ผู้ป่วยเบาหวาน
• ผู้ที่มีภาวะไขมันในเลือดสูง
• ผู้ที่สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์
• ผู้ที่ไม่ออกกำลังกายหรือมีภาวะอ้วน

วิธีป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง

• ควบคุมความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
• งดสูบบุหรี่ และดื่มแอลกอฮอล์
• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ลดเค็ม ลดไขมัน
• ตรวจสุขภาพประจำปี โดยเฉพาะผู้มีโรคประจำตัว

โรคหลอดเลือดสมองเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่พบได้บ่อยในคนไทย โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุ แต่สามารถเกิดได้กับทุกวัย หากรู้เท่าทัน “สัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมอง” และเข้ารับการรักษาโดยเร็ว จะช่วยลดความเสียหายต่อสมอง และเพิ่มโอกาสการฟื้นตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ

อย่ารอช้า! หากพบอาการผิดปกติ รีบโทร 1669 หรือไปโรงพยาบาลใกล้บ้านทันที